Nie wiem, czy interesujesz się polską sztuką, a dokładniej polskim malarstwem, bo to o malarstwie będziemy dzisiaj mówić więcej, ale jeśli tak, to myślę, że ten temat jest właśnie dla ciebie. Jeśli nie interesujesz się sztuką ani polskim malarstwem, to mam nadzieję, że będę w stanie zainspirować cię tym tematem. Kto wie, może po wysłuchaniu tego podcastu będziesz miał / miała ochotę dowiedzieć się więcej na temat polskiej sztuki. Dzisiaj będziemy mówić o jednym polskim artyście, a dokładniej o jednym polskim malarzu. Dlaczego akurat o nim? Bo wielkimi krokami zbliża się 11 listopada, czyli Święto Niepodległości w Polsce, a ten malarz był bardzo związany z tematyką niepodległości i patriotyzmu. Jest też ogólnie bardzo znany w Polsce, a jego obrazy tak naprawdę można powiedzieć, że należą do kanonu polskiej kultury, więc myślę, że warto go znać.

Zanim zaczniemy, to przypomnę ci jeszcze, że wciąż możesz dołączyć do mojego Patreona i zyskać dzięki temu dostęp do ekskluzywnych materiałów, które są dostępne tylko tam. Koniecznie zajrzyj na mojego Patreona – link do niego znajdziesz w opisie tego podcastu. Żeby trochę cię zachęcić, powiem ci na przykład, że subskrybenci Syreny i Poloneza, czyli tych dwóch najwyższych progów subskrypcyjnych poza tym podcastem, który jest dostępny dla wszystkich otrzymają jeszcze jeden dodatkowy podcast na temat zbliżony do tego tematu, bo mówiący o jednym z obrazów, konkretnych obrazów artysty, o którym będziemy dzisiaj mówić.

Pamiętaj także, że na mojej stronie internetowej plynniepopolsku.pl znajdziesz transkrypcję do tego podcastu, a na YouTubie, na moim kanale na YouTubie znajdziesz ten podcast w formie wideo, w formie filmiku z napisami po polsku i po angielsku.

Warto byłoby też się przedstawić zanim zacznę. Jeśli jeszcze mnie nie znasz, to mam na imię Ania, jestem nauczycielką języka polskiego jako obcego, a to jest Płynnie po polsku, kanał i podcast dla osób, które uczą się języka polskiego. No to teraz możemy wreszcie zaczynać.

Byłam trochę tajemnicza na początku, ale teraz już mogę ci powiedzieć, o kim będziemy dziś rozmawiać. Dzisiaj opowiem ci krótką biografię polskiego malarza, Jacka Malczewskiego. Już wspomniałam na początku dlaczego Jacek Malczewski był ważny, nie wiem, czy pamiętasz. Jacek Malczewski to malarz, który bardzo dużą wagę przykładał do polskości, do zagadnień związanych z Polską. Dlatego też jego obrazy często były związane z kwestią niepodległości Polski.

W czasach, w których żył, niepodległość była niezwykle istotnym i też, można powiedzieć, „gorącym” tematem, to znaczy tematem na czasie. Urodził się bowiem w 1854 roku, czyli w roku, w którym Polska jeszcze nie była niepodległa, to znaczy w tym okresie 123 lat, kiedy Polska czekała na swoją niepodległość, a zmarł w 1929 roku, czyli już w niepodległej Polsce.

Nie przesadzę chyba, jeśli powiem, że Malczewski był patriotą. Wychowywał się zresztą w domu przesiąkniętym patriotyzmem. „Przesiąknięty” to bardzo ładne i ciekawe słowo, możesz je sobie gdzieś zanotować. Kiedy ktoś jest czymś przesiąknięty, to ma w sobie tego bardzo dużo, jest pełny tego, więc ten dom był pełny patriotyzmu, był przesiąknięty patriotyzmem. Ogromny wpływ na Malczewskiego miała na przykład poezja Juliusza Słowackiego. Nie wiem, czy znasz Słowackiego, ale dla Polaków to bardzo znany poeta z czasów romantyzmu, z okresu romantyzmu, czyli z XIX wieku. Ale miała też na niego duży wpływ sztuka Jana Matejki – to kolejne ważne polskie nazwisko w sztuce. Jan Matejko to malarz z też XIX wieku, który pokazywał najświetniejsze, najlepsze momenty z historii Polski na swoich obrazach żeby w ten sposób dodać otuchy, pocieszyć Polaków, dodać otuchy Polakom, pocieszyć Polaków, żeby pokazać im, że ich naród nie zginął pomimo rozbiorów. Nawet jeśli tego państwa nie ma, to Polska jeszcze ma szansę istnieć, ma szansę się odrodzić. Jeśli nie znasz obrazów Jana Matejki, to koniecznie zobacz, jest to jeden z najsłynniejszych polskich malarzy. Namalował na przykład obraz, który nazywa się „Bitwa pod Grunwaldem” i przedstawia, oczywiście jak sama nazwa wskazuje, bitwę pod Grunwaldem. I obraz ten jest ogromny – można go zobaczyć w Muzeum Narodowym w Warszawie i robi niesamowite wrażenie przez właśnie swój ogrom, przez swoją wielkość, zajmuje praktycznie całą ścianę w muzeum. Bardzo polecam.

Wracając do Malczewskiego. W ten sposób wychowany Malczewski oczywiście też sam stał się patriotą. Pomimo licznych podróży do innych krajów, do Francji, do Włoch, czerpał głównie inspiracje z polskiej sztuki, z polskiej kultury. Mówił nawet, że „gdyby nie był Polakiem, to nie byłby artystą”.

Znał się zresztą z samym Janem Matejko i to Matejko zachęcił go do studiów malarskich, a przez pewien okres Malczewski był nawet jego uczniem. Sztuka Malczewskiego jednak różniła się od sztuki Matejki i rozwinęła się w nieco innym kierunku. Malczewski był już trochę z innego pokolenia malarzy, w jego pokoleniu był już popularny inny nurt, inny trend. Dlatego Malczewski poszedł w stronę symbolizmu. Uważamy go wręcz za ojca symbolizmu w polskim malarstwie z przełomu XIX i XX wieku. Mówimy też, że był reprezentantem Młodej Polski. Młoda Polska to też taki nurt w malarstwie i w ogóle w sztuce z końca XIX wieku i z początku XX wieku. Artyści, którzy byli reprezentantami Młodej Polski oceniali świat w bardzo negatywny sposób. Jednocześnie chcieli coś zmienić, buntowali się przeciwko temu, co jest, a w Polsce nabierało to tym większego znaczenia, bo artyści buntowali się przeciwko zależnej Polsce. I do Młodej Polski należał też Jacek Malczewski.

Sztuka Malczewskiego jest takim połączeniem tego wszystkiego, jest połączeniem symbolizmu, sztuki Młodej Polski, z patriotyzmem jednocześnie. Na przykład jego jednym z najpopularniejszych obrazów jest obraz, który nazywa się „Hamlet polski”. Ten obraz przedstawia w bardzo symboliczny, bardzo alegoryczny sposób dwie wizje Polski, dwie drogi, które Polska, która jest zależna od innych krajów, może wybrać. Z jednej strony może wybrać akceptację swojej zależności i to ukazuje na obrazie starsza kobieta, która ma kajdany. Kajdanki to jest to, co policjanci zakładają więźniom po polsku. A z drugiej strony, po drugiej stronie widać drugą kobietę, młodą, energiczną kobietę, która uosabia Polskę, która może wybrać drogę czynu, czyli może coś zrobić, może działać. Jeśli nie widziałaś / nie widziałeś tego obrazu, jeśli nie znasz tego obrazu, to bardzo polecam ci go zobaczyć. Nawet jeśli to nie jest sztuka, jaką lubisz, nawet jeśli nie interesujesz się sztuką czy symbolizmem, to jest to naprawdę obraz, który można zaliczyć do kanonu polskiej sztuki, to znaczy uczymy się o tym obrazie w polskiej szkole i jest on naprawdę istotny dla zrozumienia polskiej historii. Obraz, o którym powiedziałam, znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie, więc jeśli mieszkasz w Warszawie, to koniecznie wybierz się zobaczyć ten obraz. Należy do ekspozycji stałej, a ekspozycję stałą w Muzeum Narodowym w Warszawie możemy zobaczyć za darmo we wtorki, tak na marginesie.

A co do patriotyzmu Malczewskiego, to pokazywał czasem ten patriotyzm w inny sposób, w bardzo realistyczny sposób. Przykładem może być jego obraz „Wigilia na Syberii”, który przedstawia osoby zesłane na Syberię do pracy. Nie wiem, czy wiesz o tym epizodzie w polskiej historii, ale wielu znanych, uczonych Polaków zostało wysłanych na Syberię w tamtym okresie. To był jeden z dramatycznych epizodów w naszej historii, w historii naszego kraju, ale o tym opowiem może w innym podcaście.

Malczewski malował też czasem obrazy, które nawiązywały do wątków z Biblii czy z literatury. Bardzo ważne w jego twórczości były również autoportrety, których namalował naprawdę sporo.

Styl Malczewskiego był bardzo oryginalny i warto zobaczyć jego obrazy, które tak bardzo różnią się od siebie. To znaczy namalował tak dużo obrazów i nie są one wszystkie namalowane w jednym stylu. Tak jak powiedziałam, niektóre są bardziej symboliczne, inne są bardziej realistyczne. Tematy, które przedstawiają, też są różne. Często można dostrzec też kontrast w jego obrazach – kontrast między tym co realne, a tym, co nierealne, kontrast między przeszłością a przyszłością, bo w swoim obrazach często przedstawiał i jedno i drugie jednocześnie. Bardzo często też na jego obrazach współistnieją ze sobą duchowe i materialne elementy. Można by przypuszczać, że Malczewski był jakby rozdarty pomiędzy symbolizmem a realizmem.

Mam nadzieję, że dzisiejszy podcast był dla ciebie interesujący. Może trochę trudniejszy niż poprzednie podcasty, bo tematyka też była trudniejsza, bardziej wymagająca. Jeśli podcast ci się podobał, to daj mi znać, bo chętnie będę robić więcej podcastów na temat polskiej sztuki, która jest naprawdę bogata. Ja osobiście uwielbiam polską sztukę i myślę, że nie jest ona tak znana, jak powinna być. Poza tym jeśli interesuje cię ten temat, możesz zajrzeć na taki portal, który nazywa się culture.pl, gdzie znajdziesz bardzo dużo informacji o Malczewskim, ale też o innych polskich artystach. Ale jeśli podcast ci się nie podobał, to oczywiście też daj mi znać – będę wdzięczna za każdy feedback.

Przypominam też, że jeśli podcast ci się podobał, to koniecznie zajrzyj na mojego Patreona, bo subskrybenci, wszyscy moi subskrybenci dostają do tego podcastu dodatkowe ćwiczenia i listy słówek, a subskrybenci dwóch najwyższych progów subskrypcyjnych będą mogli też wysłuchać podcastu, w którym opisuję jeden z obrazów Malczewskiego, dotyczących właśnie niepodległości Polski. To tak specjalnie z okazji Święta Niepodległości. A ja na razie się z wami żegnam i jeszcze raz dziękuję za wysłuchanie tego podcastu. Do usłyszenia w kolejnym odcinku. Pa, pa!